دنیای آدامس(1)

از سقز تا آدامس

از قرن‌ها پیش مردم مواد مختلفی را برای جویدن انتخاب می‌کردند، در واقع از همان دوران باستان چیزهایی وجود داشته که مردم دوست داشتند آن‌ها را بجوند.
یونانیان باستان صمغی به نام «mastiche» را که از درخت mastic تهیه می‌کردند، می‌جویدند. Betel که یک نوع ماده مسکن (مخدر) بود، در میان مردم هند طرفداران زیادی داشت و مردم آن را به عنوان نوعی آدامس می‌جویدند. مردم کشورهای مختلف جهان موادی مانند آدامس را از صمغ و برگ گیاهان و علف به دست می‌آوردند و از آن موادی مانند آدامس‌های امروزی می‌ساختند.
آمریکایی‌های هندی‌تبار در آمریکای مرکزی، از صمغ درخت دیگری به نام «ساپودیلا» برای جویدن استفاده می‌کردند. در حدود سال 1850، یک نوع آدامس که از پارافین ساخته شده بود به سرعت از آدامس‌های ساخته‌شده از صمغ و شیره درختان پیشی گرفت و محبوبیت یافت. ولی آن چیزی که ما امروزه به اسم آدامس می‌شناسیم، اولین بار در قرن 19 مورد استفاده قرار گرفت و در سال 1884 فردی به نام سیتروس، اولین آدامس را ساخت که به صورت تجارتی وارد بازار شد. آدامس‌های مدرن برای اولین بار در دهه 1860 در آمریکا از ماده‌ای به نام chicle ساخته شد. این ماده اولین بار برای ساخت لاستیک از مکزیک وارد آمریکا شد، ولی توفیقی در ساخت لاستیک مناسب به دست نیاورد. اما از آن جایی که «هر چیز به خار آید، روزی به کار آید»، اندیشه‌ ساخت آدامس از این ماده برای اولین بار به ذهن فردی آمریکایی به نام «توماس آدامس» رسید و او در سال 1871، برای اولین بار دستگاهی ساخت که آدامس را به صورت خودکار تولید می‌کرد و نام خودش را هم روی محصولش گذاشت.
آدامس‌هایی که از «chicle» و صمغ‌های گیاهی دیگر تهیه می‌شوند قوام نرم‌تر و طعم بهتری نسبت به آدامس‌های مصنوعی دارند؛ ولی به هر حال در سال‌های بعد از آن کارخانجات سازنده آدامس، مواد مصنوعی (سنتیک) دیگری را به دلیل قیمت کمتر و صرفه بیشتر، همچنین به علت در دسترس بودن، جایگزین مواد اولیه گیاهی کردند. در آمریکا آدامس Glee همچنان از فرآورده‌های گیاهی و طبیعی مانند «chicle» تولید می‌شود.
در ایران جویدن صمغ گیاه «ون» در میان مردم طرفداران زیادی داشته است و هنوز هم پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها سقز را به نوه‌های خود توصیه می‌کنند!

سفر آدامس در کارخانه

بخش اصلی آدامس یک صمغ رزینی یا صمغ آدامس است که رنگ و طعم‌های مختلف: پرتقالی، موزی، شکلاتی، نعناعی و ... با افزودن اسانس هر یک از این طعم‌ها به این ماده اصلی به دست آمده است.
این ماده اصلی آدامس از مواد مختلفی شامل صمغ‌های گیاهی گرفته تا پارافین، موم زنبور عسل، پلی‌اتیلن و پلی‌ونیل استات متغیر است. البته صمغ‌های درختان بیشتر در ساختن آدامس‌های اولیه و در واقع در ساخت ابعاد آدامس‌های امروزی استفاده می‌شده است و امروزه بیشتر کارخانجات آدامس‌سازی، از پارافین و موم زنبور عسل و سایر فرآورده‌های سنتتیک در فرمول آدامس خود استفاده می‌کنند و البته فرمول آدامس هر کارخانه‌ای کاملاً سری است و به صورت دقیق ارایه نمی‌شود، گرچه کلیات آن بین کارخانه‌های مختلف مشترک است.
در کاخانجات ساخت آدامس، ابتدا صمغ رزینی اولیه آدامس (ماده اصلی آدامس) در دمای 115 درجه ذوب می‌شود و همان‌ طور که به صورت روان و نرم درآمده است، از یک شبکه سوراخ‌دار عبور داده می‌شود تا ناخالصی‌های آن گرفته شود. سپس این ماده مذاب وارد ظرف‌های بزرگ مخلوط‌کننده می‌شود و در آن‌جا اجزای دیگر آدامس مانند شکر، شیره غلات، مواد رنگی و مواد طعم‌دهنده و نگهدارنده به این مایع افزوده و مخلوط می‌شود.
این مایع یک‌دست سپس وارد بخش سردتری از دستگاه می‌شود که این قسمت از دستگاه، مواد واردشده را به کمک غلتک و با کاهش حرارت به صورت لایه‌های نازک آدامس در می‌آورد و به شکل‌ها و اندازه‌های دلخواه می‌برد. آدامس‌هایی که با غلاف‌های سخت آب‌نباتی پوشید شده‌اند، باید در لایه‌های ضخیم‌تری تهیه شوند و مراحل ساخت طولانی‌تری هم دارند.

آدامس‌های نعناعی و دارچینی دشمن بوی بد دهان

شما از آن دسته افرادی هستید که از بوی دهانتان نگرانید و راه‌های مختلفی مانند استفاده از دهان‌شوی‌های خوشبوکننده و... را تجربه کرده‌اید؟
مشخص شده است که 85 درصد بوی بد دهان ناشی از عوامل موضعی داخل دهان است. عفونت دستگاه تنفسی یا سینوزیت و گرسنگی از علل دیگر بوی بد دهان هستند. هنگام گرسنگی، گازهای بدبوی حاصل از فساد شیره پانکراس از دهان خارج و باعث به وجود آمدن بوی بد در دهان می‌شوند. سیر و پیاز هم از دیگر عوامل به وجود آمدن بوی بد دهان هستند؛‌ بقایای این خوراکی‌های بودار در دهان یا معده توسط باکتری‌ها تجزیه و به گازهای بدبوی گوگرددار تبدیل می‌شوند که بوی بد دهان را به همراه دارند. محققان دریافته‌اند روغن‌های برخی گیاهان مانند نعناع، دارچین، کرفس و ... می‌توانند با از بین بردن باکتری‌های تولیدکننده این گازهای خوشبو! بوی بد دهان را کاهش دهند.
بنابراین اگر این بار هوس خوردن سیر یا پیاز تازه را کردید، حتماً بعد از آن دندان‌هایتان را مسواک بزنید و نخ بکشید و یک عدد آدامس با طعم‌ دارچین یا نعناع میل کنید. البته فراموش نکنید برخی آدامس‌های دارچین‌دار بسیار تند و تیز هستند و همچنین بعضی افراد به آن‌ها آلرژی دارند و پس از جویدن آن‌ها دچار سوختگی مخاط دهان یا آفت می‌شوند. اگر جزء این گروه از افراد هستید، می‌توانید از کرفس‌ تازه، هلو، اسفناج یا چای استفاده کنید و همواره دهانی خوشبو داشته باشید.

آدامس دشمن پوسیدگی دندان

نقش جویدن آدامس‌های بدون قند در حفظ و نگهداری بهداشت دهان، موضوعی است که در سال‌های اخیر پایه بسیاری از مطالعات بوده است.
این تحقیقات نشان داده‌اند که جویدن آدامس بدون قند پس از هر وعده غذایی، موجب کاهش پوسیدگی دندان‌ها و بهبود بهداشت دهان خواهد شد. پس از خوردن غذا، PH پلاک دندانی (مجموعه‌ای سازمان‌یافته از میکروب‌های پوسیدگی‌زا در یک زمینه از جنس پروتئین‌های بزاقی که به سطح دندان چسبیده‌اند) تا حد زیادی اسیدی خواهد شد و میکروب‌های پوسیدگی‌زا باعث تجزیه بافت سخت دندان می‌شوند و دندان به سمت پوسیده شدن پیش می‌رود. اما آدامس‌های بدون قند با تحریک ترشح بزاق بیشتر از غدد بزاقی، میزان پوسیدگی دندان‌ها را کاهش می‌دهند. هنگامی که با جویدن آدامس بزاق بیشتری در دهان تولید شود، علاوه بر این‌که سطح دندان‌ها بهتر از بقایای مواد غذایی پاک می‌شوند، به دلیل افزایش بی‌کربنات‌های بزاقی، حالت اسیدی که در نتیجه فعالیت باکتری‌های پوسیدگی‌زا در دهان ایجاد شده بود، خنثی می‌گردد و اسید نمی‌تواند مواد معدنی دندان را در خود حمل و دندان‌ها را پوسیده کند. در یک تحقیق جدید به یک گروه از افراد آدامس‌های بدون قند داده‌اند و به گروه دیگر از این نوع آدامس نداده‌اند. سپس از گروه اول خواسته‌اند پس از خوردن هر وعده غذایی یک عدد از این آدامس‌ها را بجوند و پس از مدتی میزان پوسیدگی دندان‌های این 2 گروه را با هم مقایسه کرده‌اند و به این نتیجه رسیده‌اند که در گروهی که از این نوع آدامس‌ها استفاده کرده‌اند، میزان پوسیدگی دندان‌ها بسیار کمتر از گروه دیگر بوده است. نکته جالب توجه دیگر این‌که اگر جایگزین قندی این آدامس‌های بدون قند زایلتول باشد، در مقایسه با آدامس‌هایی که قند سوربیتول دارند، میزان پوسیدگی دندان‌ها باز هم کاهش بیشتری خواهد یافت. نتایج تحقیقات دیگری نشان داده‌اند که اگر کودکان جویدن آدامس‌های بدون قند را از یک سال قبل از رویش اولین دندان دایمی خود یعنی حدود 5 سالگی آغاز کنند، میزان پوسیدگی دندان‌هایشان باز هم بیشتر کاهش خواهد یافت. توجه کنید آدامس‌های معمولی که با قند سوکروز شیرین شده‌اند، موجب پوسیدگی دندان‌ها می‌شوند؛ چون گرچه ترشح بزاق را افزایش می‌دهند ولی این قند مدتی طولانی در مجاورت دندان‌ها باقی می‌ماند و موجب پوسیدگی دندان‌ها می‌شود. خلاصه آن‌که برای پیشگیری از پوسیدگی دندان‌هایتان آدامس بدون قند (suger-free) بجوید و همچنین برای کودکانی که طرفدار پروپا قرص آدامس هستند، حتماً از این نوع آدامس‌ها تهیه کنید.

آدامس‌های بدون قند (suger-free)

شاید شما هم نام آدامس‌های بدون قند را شنیده باشید، ولی این آدامس‌ها آیا واقعاً بدون قند هستند و فرقی با آدامس‌های معمولی دارند؟
در جواب باید گفت که این آدامس‌ها بدون قند نیستند، بلکه در آن‌ها از شیرین‌کننده‌های جدیدی که جایگزین قند و شکر هستند و به قندهای تخمیرنشدنی معروفند، استفاده شده است. از این قندها می‌توان به اریتریتول، ایزومالت، زایلیتول، سوربیتول و مانیتول اشاره کرد. این شیرین‌کننده‌ها همان موادی هستند که جایگزین قند در نوشابه‌های رژیمی هم شده‌اند.
از میان این شرین‌کننده‌ها، مانیتول، سوربیتول و ایزومالت بسیار کند توسط باکتری‌ها تخمیر می‌شوند و روند پوسیدگی دندان‌ها را کند می‌کنند. اما زایلیتول تنها شیرین‌کننده‌ای است که اصلاً توسط باکتری‌های پوسیدگی‌زا تخمیر نمی‌شود. بنابراین آدامس‌هایی که با این شیرین‌کننده شیرین شده باشند، کمترین اثر پوسیدگی‌زایی را خواهند داشت. پس فراموش نکنید این بار که آدامس بدون قند خریدید، برچسب روی جعبه را مطالعه و نوع شیرین‌کننده آن را کنترل کنید.
آدامس‌هایی که بیش از 50 درصد شیرین‌کننده‌های آن‌ را زایلیتول تشکیل می‌دهد، به دلیل تحریک ترشح بزاق و درصد بالای قند تخمیرنشدنی برای سلامت دندان‌ها و بهداشت دهان مناسب و مفید هستند.
انواع رایج آدامس‌های موجود بدون قند در بازار ایران:
Relax: این آدامس توسط ایزومالت، سوربیتول، زایلیتول، مانیتول و آسپارتام شیرین شده است.
Dirol: این آدامس 32 درصد سوربیتول، 24 درصد مالیتول، 4 درصد زایلیتول و مقداری هم آسپارتام دارد.
Orbit: این آدامس دارای مالیتول، سوربیتول و آسپارتام است.
Extra: این آدامس دارای مالیتول، مانیتول و سوربیتول است.

آدامس‌های فلورایددار

فلوراید ماده‌ای است که به عنوان محافظ دندان‌ها در برابر پوسیدگی معروف شده است و در دنیای امروزی که پوسیدگی دندان‌ها شایع‌ترین بیماری‌ دهان و دندان است و کمتر کسی پیدا می‌شود که آن را تجربه نکرده باشد، نقش کلیدی و مهمی را ایفا می‌کند. تحقیقات زیادی نشان داده‌اند که فلوراید خواص متوقف‌سازی پوسیدگی دندان را دار است. خوردن فلوارید موجب می‌شود، که به درون بزاق ترشح شود و تولید اسیدهای پوسیدگی‌زا در محیط دهان را توسط باکتری‌ها کاهش دهد. همچنین وجود فلوراید در ساختمان مینای دندان، آن را در برابر پوسیدگی مقاوم می‌سازد و حتی باعث ترمیم پوسیدگی‌های اولیه دندان‌ها نیز می‌شود.
به دلیل همین خواص، فلوراید امروزه به بسیاری از خمیر دندان‌ها و دهان‌شویه‌ها و حتی آب آشامیدنی نیز اضافه می‌شود و در سال‌های اخیر سر و کلراش در آدامس‌ها نیز پیدا شده است! امروزه به آدامس‌های بدون قند (‌suger-free) فلوراید اضافه کرده‌اند. نتایج یک مطالعه جدید نشان داد آدامس‌های بدون قندی که دارای فلوراید هستند در مقایسه با آدامس‌های بدون قند معمولی، میزان پوسیدگی دندان‌ها را بیشتر کاهش می‌دهند.

آدامس‌های لاغر کننده

تعطیلات اوقات خوشی برای تفریح و شادی است. اما همین لحظات شاد شاید برای کسانی که تلاش دارند وزنشان را کم کنند بسیار پراسترس و وسوسه‌انگیز باشد. مقاومت در برابر شیرینی‌های عید و غذاهای رنگارنگ میزها و سفره‌های مهمانی دشوار است، اما جالب است بدانید همین آدامس فسقلی! به شما کمک خواهد کرد که وزن خود را متعادل نگه‌دارید و پرخوری نکنید، ضمن این‌که با این کار روی پرخوری را هم کم کرده‌اید!
تحقیقات جدید نشان می‌دهند بیش از 70 درصد مردم در تعطیلات بیش از روزهای عادی غذا می‌خورند و پایبندی به رژیم غذایی را امری دشوار می‌دانند.
با جویدن آدامس شما از زیاد خوردن در مهمانی‌ها و ناخنک زدن به یخچال در خانه‌ رهایی خواهید یافت و از خوردن خوراکی‌هایی که کالری زیادی دارند، جلوگیری خواهید کرد. به این ترتیب همین آدامس کوچولو که 5 تا 10 کالری انرژی دارد، شما را از شر میان‌وعده‌های پرکالری نجات می‌دهد. اگر شما رژیم لاغری گرفته‌اید، برای آن که تمایل به شیرینی پیدا نکنید، 2-1 عدد آدامس را به مدت 2 دقیقه بجوید تا زمانی که شیرینی آدامس از بین برود، با این روش شما به چشمک زدن‌های شیرینی‌های خوشمزه بی‌تفاوت خواهید شد!
یک مطالعه جدید نشان می‌دهد با هر یک ساعت جویدن آدامس، 11 کالری انرژی مصرف می‌کنید (یعنی اگر شما در طی یک سال پیاده‌روی آدامس هم بجوید نزدیک به 10 پوند وزن کم می‌کنید). توجه کنید با یک تغییر بسیار کوچک در طرز زندگی خود چقدر وزنتان را می‌توانید کاهش دهید. بنابراین اگر این بار مادر یا پدر عزیزتان به شما گفت «بچه جان آن آدامس را بیرون بینداز!» شما می‌دانید چه باید بگویید، مگر نه؟
منبع:www.tandorosti.com
/س